Słownik pojęciowy

lina olinowania stałego usztywniająca maszt od strony rufy.

alalal

lina olinowania ruchomego wykorzystywana przy stawianiu sztaksla. Przesuwa róg halsowy żagla do noku bukszprytu.

drzewce ruchome ustawione równolegle do pokładu, przegubowo połączone piętą z masztem. Mocuje się do niego dolny lik żagla.

spinakerbom

zwój liny ułożony w sposób umożliwiający natychmiastowe jej rozwinięcie bez ryzyka splątania.

drzewce stałe, poziome lub lekko odchylone ku górze, zamocowane na dziobie kadłuba jachtu. Służy do mocowania sztagów, co umożliwia zwiększenie powierzchni ożaglowania jednostki bez zwiększenia wysokości masztów.

lina olinowania ruchomego służąca do dodatkowego napinania innej liny przez jej odciągnięcie w bok. Stosuje się ją do przyciągania lub odciągania rogu szotowego sztaksla.

konstrukcja służąca do przegubowego ustawienia masztu na pokładzie. Wspiera się na nich pięta masztu, który może się obracać w płaszczyźnie symetrii jachtu.

lina olinowania ruchomego służąca do podtrzymywania bomu żagla gaflowego.

omasztowanie

lina olinowania ruchomego służąca do podnoszenia żagli, ruchomych części omasztowania oraz ruchomych części wyposażenia kadłuba jachtu (np. miecza, płetwy sterowej).

drzewce ruchome stawiane i opuszczane razem z żaglem, oparte jednym końcem o maszt i ustawione ukośnie. Służy do rozpinania górnego liku żagla czworokątnego.

lina olinowania ruchomego służąca do manewrowania niektórymi drzewcami w płaszczyźnie poziomej.

element konstrukcyjny łączący piętę masztu z konstrukcją kadłuba jachtu.

1) pomocnicza lina olinowania ruchomego o zastosowaniu podobnym do fału; 2) lina olinowania ruchomego prowadzona wewnątrz spinakerbomu, służąca do zwalniania zaczepów mocujących róg spinakera do drzewca.

lina olinowania ruchomego pełniąca rolę odwrotną niż autholer. Służy do ściągania sztaksla na pokład jachtu.

wiązanie konstrukcyjne służące do zamocowania masztu w kadłubie jachtu.

rozpórka umocowana do stengi masztu jednoczęściowego, skierowana w stronę dziobu jachtu, przeciwdziałająca wyginaniu się masztu do tyłu.

najniższa część masztu.

opaska z płótna żaglowego lub gumy osłaniająca otwór w pokładzie, przez który przechodzi maszt. Zabezpiecza przed przedostawaniem się wody do wnętrza kadłuba jachtu.

lina olinowania ruchomego działająca przeciwnie niż fał, używana przy opuszczaniu żagla lub innych elementów.

lina olinowania ruchomego pracująca w kierunku przeciwnym niż szot, służąca do utrzymania żagla w określonym położeniu.

rozpórka watersztagu umocowana do bukszprytu, działająca tak jak saling masztu jednoczęściowego.

lina mocująca lik żagla do bomu lub gafla.

drzewce stałe ustawione pionowo w osi jednostki pływającej, służące przede wszystkim do stawiania żagli. Jest to podstawowy element omasztowania.

urządzenie umożliwiające regulację sztaksla zawieszonego na sztagu. Jego zastosowanie zapobiega deformacji kształtu żagla wskutek ugięcia liny.

wolny, na ogół przeciwległy do pięty, koniec ruchomych części omasztowania oraz niektórych drzewc stałych, przyjmujących położenie równoległe lub ukośne w stosunku do pokładu jachtu.

lina (czasem połączenie sztywne regulowane śrubą lub napinane siłownikiem hydraulicznym) rozpięta między bomem a masztem, zapobiegająca unoszeniu się noku bomu i ułatwiająca uzyskanie prawidłowego kształtu żagla.

jedna z części osprzętu żaglowego (takielunku). Jest to system lin, tradycyjnie wykonany z lin stalowych lub włókiennych, obecnie również z prętów i profili aluminiowych. Dzieli się na olinowanie stałe i ruchome.

podstawowa część osprzętu żaglowego wykonana w postaci prętów pracujących na wyboczenie lub zginanie. Służy do podnoszenia, rozpinania i ustawiania żagli. Dzielimy je na omasztowanie stałe i ruchome.

oplot na końcu liny miękkiej zapobiegający jej rozplątaniu.

otwór w pokładzie, przez który przechodzi kolumna masztu.

zakończenie drzewc. Pięty drzewc stałych łączą się z kadłubem jachtu przegubowo lub są w nim utwierdzone, a drzewc ruchomych są połączone przegubowo z drzewcami stałymi za pomocą specjalnych okuć.

lina przechodząca przez ucho refowe na przednim liku żagla, służąca do przeciągnięcia go i przywiązania do bomu podczas refowania.

lina przechodząca przez ucho refowe na tylnym liku żagla, służąca do przeciągnięcia go i przywiązania do bomu podczas refowania.

urządzenie pozwalające na swobodny obrót bomu w trakcie refowania żagla przez nawinięcie go na bom i niepozwalające na jego obrót podczas normalnej pracy żagla.

krótka, cienka lina olinowania ruchomego mocowana we wzmocnionym pasie żagla (refbancie). Służy do związania części żagla zwiniętej przy jego refowaniu.

urządzenie umożliwiające refowanie grota lub innego żagla przymasztowego przez zwijanie go na specjalnym urządzeniu.

urządzenie do zwijania lub refowania foka przez nawijanie go na specjalnie profilowaną rurkę, wewnątrz której biegnie sztag.

drzewce służące do podnoszenia żagla prostokątnego, używane wyłącznie przy ożaglowaniu rozprzowym.

sztywna rozpórka usztywniająca maszt na wysokości zamocowania want kolumnowych. Przymocowana jest piętą do masztu pod odpowiednim kątem, a nokiem rozpiera wantę, zwiększając kąt między liną a masztem.

ruchome pierścienie opasające maszt, do których mocuje się żagiel. Dzięki nim żagiel może się swobodnie przesuwać wzdłuż masztu.

krótka, cienka lina służąca do przywiązywania zwiniętego żagla do drzewca.

sposób ułożenia liny płasko na pokładzie w postaci skręconej spiralnie zwój przy zwoju. Takie ułożenie liny utrudnia jej wysychanie.

rodzaj bomu służącego do mocowania rogu halsowego spinakera. Wykonany jest w podobny sposób jak inne bomy.

sposób zakończenia liny lub łączenia lin ze sobą.

lina stalowa lub włókienna w kształcie pętli albo zakończona pętlą, służąca do podnoszenia ciężarów na statkach.

pierścień spleciony z liny stalowej lub włókiennej. Może służyć np. do umocowania bloków fałów na topie masztu.

lina służąca do przymocowania rogu szotowego żagla do drzewca.

lina olinowania ruchomego służąca do manewrowania żaglem, czyli ustawiania go w żądanym położeniu względem kierunku wiatru.

gafel dwuczłonowy składający się z dwóch wygiętych drzewc połączonych ze sobą gardami i pikami, służący do rozpinania żagla trójkątnego. Stosowany jest przy ożaglowaniu żebrowym.

liny olinowania stałego utrzymujące maszt w płaszczyźnie symetrii kadłuba. Służą one również do stawiania sztaksli.

urządzenie do regulowania napięcia liny. Składa się z dwóch prętów metalowych połączonych podłużną nakrętką.

zespół elementów wyposażenia jachtu umożliwiający wykorzystanie energii wiatru do napędu. Dzielimy go na stały (omasztowanie, olinowanie stałe wraz z okuciami) oraz ruchomy (żagle, olinowanie ruchome oraz niektóre drzewca). W węższym znaczeniu pojęcia tego używa się jako synonimu olinowania.

całokształt czynności związanych z założeniem takielunku, czyli całego niezbędnego wyposażenia jachtu.

zespół bloków ruchomych i nieruchomych z liną przeplecioną przez ich krążki. Wykorzystuje się go do przyciągania ruchomych części jachtu wymagających użycia dużej siły lub do zwiększania naciągu elementów olinowania.

urządzenie do regulowania napięcia liny (podobnie jak ściągacz). Składa się z dwóch krążków zwanych jufersami, przez które przewleka się cienką linę. Dawniej stosowane dość często, obecnie występują tylko na jachtach typu retro i małych łodziach żaglowych.

lina, która w zależności od przeznaczenia i konstrukcji zaliczana jest do olinowania ruchomego (np. bomy) lub olinowania stałego (np. saling). Topenanta bomu biegnie od noku bomu do topu masztu, podtrzymując bom i umożliwiając unoszenie go do góry. Topenanta salingu łączy saling na stałe z masztem, utrzymując jego oba drzewca w ustalonym położeniu w stosunku do masztu.

wanta biegnąca od topu masztu na pokład i opierająca się o nok najwyższego salingu.

zakończenie liny stalowej umożliwiające jej zamocowanie.

liny olinowania stałego podtrzymujące i usztywniające maszt w płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny symetrii kadłuba jachtu. Występują symetrycznie parami na obu burtach.

lina usztywniająca bukszpryt z boków.

lina stalowa (często też łańcuch) olinowania stałego łącząca nok bukszprytu ze stewą dziobową. Stabilizuje bukszpryt w płaszczyźnie symetrii jachtu, przeciwdziałając siłom ciągnącym bukszpryt do góry, wywieranym przez żagle.

sposób wiązania liny, dwóch lin ze sobą lub łączenia liny z innym przedmiotem. Znanych jest ich kilka tysięcy.

talia

ruchome drzewce przedłużające reję, służące do stawiania dodatkowych żagli, tzw. lizeli.

żagle mocowane do masztu za pomocą pełzaczy (ślizgaczy), które przyszyte do liku przedniego przesuwają się wraz z nim wzdłuż masztu.